26, జనవరి 2022, బుధవారం

సంధ్యాదేవి - ఛాయ

 మనం ఇంతకు ముందు కశ్యపుడు  - కుటుంబం గురించి తెలుసుకున్నాం కదా! వారిలో అదితి పుత్రులు ఆదిత్యులు అని చెప్పుకున్నాం కదా! ఆ ద్వాదశ ఆదిత్యుల గురించి కూడ చెప్పుకున్నాం. ఇప్పుడు వారిలో వివస్వంతుని గురించి చెప్పుకుందాం!

వివస్వంతుడు దేవశిల్పి విశ్వకర్మ పుత్రిక అయిన సంధ్యాదేవిని వివాహం చేసుకున్నడు. సంధ్యాదేవికి వివస్వంతుని మీద అనురాగం ఉన్నా అతని వేడిని తట్టుకోలేక పోయేది. వారికి కొంతకాలమునకు సంతానం కలిగింది. వారు వైవస్వత మనువు , ధర్మరాజయిన యముడు మరియు యమున కవల పిల్లలు. 

అప్పటికీ ఆమె సూర్యుని వేడిని తట్టుకోలేక తన నీడ నుండి అచ్చం తనలాగే ఉండే ఛాయను తయారు చేసి తనలాగే అక్కడ ఉంటూ, తన భర్తను పిల్లలను చూసుకుంటూ ఉండమని, తను సంధ్యాదేవి కాదు అనే విషయం ఎవరికీ తెలియకుండా ప్రవర్తించమని చెప్పింది. ఆ మాటలు విన్న ఛాయ తన ప్రాణములకు హాని జరుగదు అన్న నమ్మకం ఉన్నంత కాలం ఆ విషయం ఎవరికి చెప్పనని మాట ఇచ్చింది. సంధ్యాదేవి నిశ్చింతగా తన పుట్టింటికి వెళ్ళింది. 

అలా అనుకోకుండా పుట్టింటికి వచ్చిన సంధ్యాదేవిని చూసి అమె తండ్రి కారణం అడిగాడు. ఆమె విషయం చెప్పింది. అతను ఆమెను సముదాయించి తిరిగి పంపించాలి అనుకున్నాడు. ఆమె ఎలాగూ తనవంటి ఛాయను ఆమె తయారు చేసింది కనుక ఆమె తిరిగి వెళ్ళాలి అనుకోలేదు. కనుక ఆమె తన తండ్రికి తన ఇంటికి వెళుతున్నానని చెప్పి, ఉత్తర కురుదేశమునకు వెళ్ళింది. ఆమె తన సొంత రూపంలో ఉంటే ఎవరయినా గమనిస్తారని ఆమె ఒక ఆడ గుర్రం రూపంలో తపస్సు చేస్తూ ఉంది. 

తరువాత ఏమి జరిగిందో తరువాతి టాపాలలో చూద్దాం!



25, జనవరి 2022, మంగళవారం

విదురనీతి -2

 మనం ఇంతకూ ముందు విదురనీతి శీర్షికలో ఒక బాగం చెప్పుకున్నాం . ఆ భాగంలో విదురుని కోసం దృతరాష్ట్రుడు ఒక సేవకుని పంపటం, విదురుడు రావటం వరకు తెలుసుకున్నాం! ఇప్పడు వచ్చిన ఆ విదురుని తో దృతరాష్ట్రుడు ఎం మాట్లాడాడో చూద్దాం! 

సంస్కృత శ్లోకం:

సంజయో విదుర ప్రాప్తో గార్హయిత్వా చ మాం గతః 

అజాతశత్రోః శ్వోవాక్యం సభామధ్యే స వక్ష్యతి

తస్యాద్య కురువీరస్య న విజ్ఞాతం వచో మయా 

తన్మే దహతి గాత్రాణి తదాకార్షీత్ర్పజాగరం 

జాగ్రతో దహ్య మానస్య శ్రేయో యదిహ పశ్యసి 

త ద్బ్రూహి త్వం హి నస్తాత ధర్మార్ధకుశలో హ్యసి

యతః ప్రాప్తః సంజయః పాండవేభ్యో న మే యధావన్మనసః ప్రశాంతిః

సర్వేంద్రియాణ్యప్రకృతిం గతాని కిం వక్ష్యతీత్యేవ హి మేద్య చింతా 

తన్మే బ్రూహి విదుర త్వం యధావన్ మనీషితం సర్వమజాతశత్రోః

యధా చ నస్తాత హితం భవేచ్చ ప్రజాశ్చ సర్వాః సుఖితాః భవేయః

శ్రీ మల్లాది సూర్యనారాయణ శాస్త్రి గారు రచించిన తెలుగు పద్యంః

ధర్మజుపాలికింజనికృతజుండుపాజ్ఞుడుసంజయుడు స 

నిర్మలచిత్తవచ్చికడు నిందలొనర్చి యజాతశత్రువా 

జ్ఞ్మర్మముజెప్పకుండజేనెనాకదిగ్రాహ్యముగామినంతటన్ 

జర్మముగాల్చుచున్నయది జాగరమున్గలిగించుచుండెడున్ 


పాండవునొద్దకేగి మనపాలిటికాగతుడైన సంజయుం

డొండొకమాటయేమి సభనూదునటంచుశరీరమంతట 

న్జెండుచునుండె హృద్వ్యధయునిద్రయొకించుక లేమిఁజే 

పండితభూమి మర్త్యునకు భద్రము గంటివె చెప్పుమేర్పడన్ 

భావంః

ఓ విదురా! అత్యంత వివేకం కలిగిన సంజయుడు పాండవుల వద్ద రాయబారమునకు వెళ్ళి తిరిగి వచ్చి, నన్ను నిందించి అక్కడ ఏమి జరిగినదో నాకు ముందుగా చెప్పకుండా, రేపటి సభలో అందరి ముందు ఆ అజాతశత్రుడు అయిన ధర్మరాజు మాటలు చెప్తాను అని చెప్పి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ ధర్మరాజు ఏమి చెప్పాడో నాకు తెలియటంలేదు. ఆ ఆలోచనల వల్ల నాకు శరీరం జ్వరంతో కాలిపోతుంన్నది, నిద్రరావటంలేదు ఇంద్రియములు సరిగా పనిచేయటం లేదు. రేపు సభలో సంజయుడు ఏమి చెప్తాడో అని చింతగా ఉన్న నా మనస్సు శాంతించే విధంగా ధర్మార్ధ విషయములలో నిపుణుడయిన నీవు ఏదయినా మంచి విషయం చెప్పు.     


24, జనవరి 2022, సోమవారం

చ్యవన మహర్షి - సుకన్య

 మనం ఇంతకుముందు భృగుపుత్రుడయిన చ్యవన మహర్షి గురించి,  అతను శర్యాతి పుత్రిక సుకన్యను వివాహం చేసుకున్న సందర్భాన్ని  కదా! ఇప్పుడు ఆ తరువాత జరిగిన సంగతులు తెలుసుకుందాం!

అత్యంత కోప స్వభావం కలిగిన  చ్యవనుని రాజపుత్రిక సుకన్య వివాహం చేసుకున్న తరువాత,  మారిపోయింది. ఎంతో ఓర్పుతో,  సహనంతో ఆమె పర్ణశాలలో జీవనం సాగించింది. భర్త అనురాగమును పొందింది. అలా కొంతకాలం గడచిపోయింది. 

ఒకరోజు చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమం దగ్గరకు అశ్వినీ దేవతలు వచ్చారు. వారు సుకన్యను చూసి ఆమె ఎవరు అని అడిగారు. ఆమె  పుత్రికను అని,చ్యవన మహర్షి భార్యను అని చెప్పింది. ఆమె మాటలు విన్న అశ్వినీదేవతలు అంతముసలి వానితో జీవనం సాగించటం ఎందుకు? ఆమె సౌందర్యానికి తగినట్లుగా మంచి యౌవ్వనం కలిగిన వీరుని వరించుకొమ్మని,కావాలంటే వారే అతనిని తీసుకుని వచ్చి ఆమెకు అతనితో వివాహం చేస్తామని చెప్పారు. 

 వారి మాటలు విన్న సుకన్య, తాను చ్యవన మహర్షితో ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నాను అని చెప్పి, వారిని వారించి తన భర్త దగ్గరకు వెళ్లి జరిగిన సంగతి అంతా విన్న చ్యవన మహర్షి ఆమెను వెళ్ళి ఆ అశ్వినీ దేవతలను వరం కోరుకొమ్మని సలహా ఇచ్చారు. భర్త కోరిక మేరకు తిరిగి ఆ అశ్వినీ దేవతలా వద్దకు వెళ్లి ఆమె భర్తనే (చ్యవన మహర్షినే) యవ్వనం కలిగినా వానిగా చేయమని కోరుకుంది. 

ఆమె కోరిక తీరిందా? అశ్వినీ దేవతలు నిజంగా ఆమెకు సహాయ చేయగలిగారా? తిరిగి ఏమి పొందారు అని తరువాతి టపాలలో చూద్దాం!

22, జనవరి 2022, శనివారం

చ్యవన మహర్షి

చ్యవన మహర్షి భృగుమహర్షి కుమారుడు. ఇతని ప్రస్తావన మనకు భాగవతం మరియు మహాభారతంలో కూడా కనిపిస్తుంది. 
శర్యాతి అనే మహారాజు ఒకసారి తనసైన్యంతో, కుటుంబంతో వనములలోనికి మహర్షుల సేవకోసం వెళ్లారు. కొన్ని రోజుల తరువాత వారి సైన్యంలోనివారికి మలమూత్రస్థంభన జరిగింది. సైన్యం మొత్తం బాధింపబడటం చుసిన శర్యాతికి అలా జరగటానికి కారణం తెలియలేదు. 
అప్పుడు అతని కుమార్తె సుకన్య అంతకు ముందు రోజు జరిగిన సంగతి చెప్పింది. 
ముందురోజు ఆమె తన స్నేహితురాళ్లతో కలసి వనవిహారమునకు వెళ్ళింది. అప్ప్పుడు ఒక చెట్టు మొదట్లో ఒక పెద్ద పుట్ట కనిపించింది. ఆ పుట్టాను దగ్గరగా చూడాలన్న కుతూహలంతో సుకన్య అక్కడికి వెళ్ళింది. ఆ పుట్టలో నుండి ఆమెకు రెండు చిన్న మెరుపులు కనిపించాయి. మిణుగురు పురుగులేమో అనుకుని, అవునోకాదో చూడాలనుకుని ఒక కర్రపుల్లతో వానిని పొడిచింది. అయితే ఆ పోటుకు అక్కడినుండి రక్తం ప్రవహించింది. ఆ రక్తాన్ని చూసి భయపడిన సుకన్య తిరిగి వచ్చేసింది. 
ఇప్పుడు తమ సైన్యం పడుతున్న బాధలను చూసి తన తండ్రికి విషయం చెప్పింది. ఈ విషయం విన్న శర్యాతి తిరిగి వనంలో తన కుమార్తె చెప్పిన ప్రదేశమునకు వెళ్లి  జరిగిందో తెలుసుకుని బాధపడ్డాడు. 
తన కూతురు పొడిచిన ఆ రెండు మిణుగురులు చ్యవన మహర్షి కన్నులు. ఆ మహర్షికి బాధను కలిగించిన కారణంగానే వారి సైన్యమునకు కష్టములు వచ్చాయి అని తెలుసుకుని, చ్యవన మహర్షిని క్షమాపణ కోరుకున్నాడు శర్యాతి. 
జరిగిన తప్పుకు ప్రాయఃచిత్తంగా తన కుమర్తె సుకన్యను అతనికి ఇచ్చి వివాహం చేసాడు. 
ఆ తరువాత సుకన్య జీవితం ఎలా ఉంది, ఏం జరిగింది అని తరువాతి టపాలో చూద్దాం!

20, జనవరి 2022, గురువారం

మన బంధువులు ఎవరు?

 మానవుడు సమాజిక జీవి. తనచుట్టూ ఎప్పుడూ తన స్నేహితులు, సన్నిహితులు ఉండాలి అని కోరుకుంటూ ఉంటాడు. అయితే అలా తన చుట్టూ ఉన్నవారు నిజంగా తన బంధువులేనా? లేక వారి వారి అవసరాల కోసం తన చుట్టూ చేరుతున్నారా అన్న విషయం ఎవరికీ వారు ఎప్పటికప్పుడు చూసుకుంటూ ఉండాలి. మరి మన బంధువులు నిజంగా ఎవరు అని మనకు ఎలా తెలుస్తుంది?

ఆ విషయాన్ని  చాణక్య నీతిలో  ఈ క్రింది శ్లోకం ద్వారా నేర్చుకుందాం!

ఆతురే వ్యసనే ప్రాప్తే దుర్భిక్షే శత్రుసంకటే

రాజద్వారే శ్మశానే చ యస్తిష్టతి స బాంధవః

అర్ధంః ఆతురే = రోగము; వ్యసనే= దుఃఖము; ప్రాప్తే = కలిగినప్పుడు; దుర్భిక్షే = కరువు కలిగినప్పుడు, శత్రు = శత్రువులవల్ల; సంకటే= భయం కలిగినప్పుడు; రాజద్వారే = రాజసభలో, శ్మశానే = శ్మశానంలో;  యః = ఎవడు;  సః = వాడే; తిష్టతి = అం డగా ఉంటాడో; బాందవః= నిజమయిన బంధువు

భావం ః మనకు అనారోగ్యం కలిగినప్పుడు, భరించలేని దుఃఖంలో మనం మునిగి ఉన్నప్పుడు, మనవద్ద జీవనానికి సరిపోను ధనము / ఉపాధి కూడా లేనప్పుడు, మనలను గొప్ప శత్రువులు ముట్టడించినప్పుడు రాజాస్థానంలో నయినా చివరకు శ్మశానంలో అయినా ఎవరయితే ఎల్లప్పుడూ మనలను విడువకుండా మన వెంట మనకు ధైర్యాన్ని ఇస్తూ నిలిచి ఉంటారో వారే మనకు నిజమయిన బంధువులు. 

19, జనవరి 2022, బుధవారం

మూర్ఖుని మనస్సు

 మనం ఇంతకు  ముందు భర్తృహరి సుభాషితాలలో మూర్ఖపద్ధతి అనే ఘట్టంలో ఒక శ్లోకం  చెప్పుకున్నాం కదా! ఇప్పుడు మరొకటి చూద్దాం!

 ప్రసహ్య మణిముద్ధరేన్మకరవక్త్రదంష్ట్రాన్తరా  

త్సముద్రమపి సంతరేత్పృచలదూర్మిమాలాకుల౯మ్

భుజ మపి కోపితం శిరసి పుష్పవద్ధారయే

న్నతు ప్రతినివిష్టమూర్ఖ జనచిత్తమారాధయేత్

అర్ధం ః  

ప్రసహ్య = బలవంతంగా; మణిం =మణులను ; ఉద్ధరేత్ = తీసుకోవచ్చు;  మకర = మొసలి; వక్త్ర = నోటిలోని ; దంష్ట్రా = కోరల ; అంతరాత్ = మధ్యనుండి ; సముద్ర= సముద్రమును; మపి =అయినను; సంతరేత్ =దాటవచ్చు ; ప్రచలత్ = వేగంగా కదులుతున్న ; ఊర్మి = అలల ; మాలా = వరుసలు, ఆకులం = భయంకరమయిన  ;  భుజ మపి = పాములనయినా; కోపితం = బుసలు కొట్టే ;  శిరసి = తలపైన; పుష్పవత్ = పూవు వలే; ధారయేత్ = ధరించవచ్చు ; ప్రతినివిష్ట = మొండిగా ఉన్న; మూర్ఖజన = మూర్ఖుని; చిత్తం = మనస్సును; ఆరాధయేత్ = మార్చటం ; న = కుదరదు , వీలుకాదు. 

తాత్పర్యం:

మొసలి నోటిలోని పదునయిన కోరల మధ్యనుండి విలువయిన రత్నమును కష్టపడి బయటకు తీయ్యవచ్చు, భయంకరమయిన అలలు కలిగిన సముద్రమును దాటవచ్చు, కోపంతో బుసలుకొడుతున్న పాములను పువ్వులవలె తలపైన ధరించవచ్చు కానీ మొండిపట్టుపట్టిన మూర్ఖుని మనస్సు మార్చటం అస్సలు జరుగదు. 

ఇదే శ్లోకమునకు తెలుగు పద్యం చూద్దామా!

మకరముఖాంతరస్థ మగు మానికమున్ బెకలించ వచ్చు బా

యక చలదూర్మికానికర మైనమహోదధి దాట వచ్చు మ

స్తకమున బూవుదండవలె సర్పమునైన భరింప వచ్చు మ

చ్చిక ఘటియించి ముర్ఖజనచిత్తము దెల్ప నసాధ్య మేరికిన్



17, జనవరి 2022, సోమవారం

కలికాలంలో మానవుని లక్షణాలు

 మనం ఇంతకుముందు అధర్ముడు గురించి, అతని వంశవృక్షం గురించి తెలుసుకున్నాం కదా! ఇప్పుడు కలికాలంలో మానవుని లక్షణాల  తెలుసుకుందాం!

సన్యాసినో గృహాసక్తా గృహస్థా స్త్వవివేకినః 

గురునిందాపరా ధర్మధ్వజినః సాధువంచకాః 

ప్రతిగృహారతాః శూద్రాహః పరస్వహరణాదరాః 

ద్వయోహ్ స్వీకార ముద్వాహః శఠే మైత్రీ వదాన్యతా 

ప్రతిదానే క్షమాశక్తౌ విరక్తి కరణాక్క్షమే

వాచాలత్వం చ పాండిత్యే యశోర్ధే ధర్మసేవనం 

భావం : కలికాలంలో సన్యాసులకు గృహస్థధర్మమందు కోరిక ఉంటుంది, గృహస్తులు తెలివితక్కువగా వ్యవహరిస్తూ గురువులను నిందిస్తూ, మంచివారిని మోసం చేస్తూ,తాము చేస్తున్న పనే ధర్మమని అనుకుంటారు. తృప్తిలేని శూద్రులు ఇతరుల వద్దనుండి ధనమును దోచుకుంటారు. స్త్రీ పురుషుల పరస్పర అంగీకారం ఉంటే చాలు వివాహములు జరుగుతాయి. కోరి కోరి మోసగాళ్ళతో స్నేహం చేస్తారు. దానములు చేస్తూ వారిని వారే పొగుడుకుంటూ ఉంటారు. బలహీనులను ఈసడించుకుంటూ ఉంటారు. బాగా మాట్లాడకలిగిన వారే పండితులుగా, మేధావులుగా చెలామణి అవుతారు. వారు ఆచరించే అన్ని ధర్మములకు మంచి పేరు పొందటమే పరమావధి. 


విశ్లేషణ: ఇక్కడ మనం కొత్తగా చెప్పుకోవటానికి, విశ్లేషణ చేయటానికి ఏమి ఎక్కువ లేదు కదా! ఈ రోజులలో జరుగుతున్నదే మేధావులయిన మహర్షులు ముందుగానే ఊహించి చెప్పారు. 

11, జనవరి 2022, మంగళవారం

నాగ్నజితి పూర్వజన్మ

 ముందు శ్రీకృష్ణుని ఎనిమిది మంది భార్యల పేర్లు తెలుసుకున్నాం! వారిలో నాజ్ఞజితిని ఎలా వివాహం చేసుకున్నాడో తెలుసుకున్నాం! 

పూర్వాజన్మలో ఎంతోపుణ్యం చేసుకున్నందువల్లనే నాగ్నజితి శ్రీకృష్ణుని పొందగలిగింది అని గరుడపురాణంలో చెప్పారు. ఇంతకీ ఆమె పూర్వజన్మలో ఎవరు? ఏమి చేసిందో ఇప్పుడు తెలుసుకుందామా!

పూర్వజన్మలో నాగ్నజితి అగ్నిదేవుని కుమార్తె. ఆమెకు శ్రీమహా  విష్ణువును తప్ప మరెవరినీ వివాహంచేసుకోను అని చెప్పి తపస్సు చేస్తాను అని తన తండ్రిని కోరింది. అప్పుడు అగ్నిదేవుడు ఆమెను అలా చేయటానికి కారణం ఏమిటో అని అడిగాడు. ఆమె సర్వసద్గుణ సంపన్నుడు, మోక్షప్రదాత, నిత్యుడు అయినా శ్రీహరిని వివాహం చేసుకోవాలంటే ఏ స్త్రీయైన అనేక జన్మల పుణ్యమును కలిగిఉంటే తప్ప జరుగదు. కలియుగంలో ప్రజలు చాలా తక్కువ ఆయుష్షు కలిగి ఉంటారు. వారికి విష్ణుభక్తి కలగటం చాలా అరుదు కనుక కలియుగం రాకముందే తాను శ్రీ మహావిష్ణువును వివాహం చేసుకోవాలనుకుంది. కనుక ఆమె తపస్సు చేయటానికి బయలుదేరింది. 

ఆమె శేషాచలం కొండలను చేరుకుంది. అక్కడ కపిల తీర్ధం లో స్నానం చేసి, శ్రీనివాసుని సేవించుకుని, (ఈ కధ కలియుగమునకు ముందు, త్రేతాయుగంలో జరిగినది కదా! మరి అప్పటికే శ్రీనివాసుడు అక్కడ కొలువు తీరి ఉన్నాడా ? అని అనుమానించవలసిన అవసరం లేదు, కల్పము తరువాత మరొక కల్పం జరుగుతూ ఉంటాయి కనుక కపిల తీర్ధం, శేషాచలం మరియు శ్రీనివాసుడు త్రేతాయుగం సమయానికే అక్కడ ఉన్నారు )

ఆమె చేస్తున్న ఘోరమయిన తపస్సుకు సంతోషించి, శ్రీనివాసుడు ఆమెను తన శ్రీకృష్ణావతారంలో వచ్చి వివాహం చేస్కుంటానని వరం ఇచ్చాడు. ఆ తదుపరి జన్మలో ఆమె శ్రీకృష్ణుని ఎలా వివాహం చేసుకుందో మనం ఇంతకు  ముందే చెప్పుకున్నాం కదా! 

9, జనవరి 2022, ఆదివారం

నాగ్నజితి వివాహం

శ్రీ కృష్ణుని భార్యల గురించి మనం ఇంతకుముందు టపాలలో తెలుసుకున్నాం! వారిలో రుక్మిణి శ్రీకృష్ణుని ప్రేమించి, శిశుపాలుని వివాహం చేసుకోవలసిన సమయంలో శ్రీకృష్ణునికి లేఖరాసి, అతనిని వివాహం చేసుకుంది. సత్యభామ, జాంబవతి లను శ్రీకృష్ణుడు శమంతక మణి గురించిన విషయంలో వారిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ కథను మనం వినాయకచవితి కధలో చదువుకున్నాం! మిగిలిన వారిలో నాగ్నజితి ని శ్రీకృష్ణుడు ఎలా వివాహం చేసుకున్నాడో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం!
  కోసల దేశమునకు మహారాజు నాగ్నజిత్తు. అతని కుమార్తె నాగ్నజితికి వివాహం చేయటానికి నిర్ణయించుకుని, ఆ స్వయంవరం లో నాగ్నజితిని గెలుచుకోవాటానికి  ఏడు మదించిన ఎద్దులను సమకూర్చాడు. ఆ ఏడింటిని ఓడించిన వీరునికి తన కుమార్తెను ఇచ్చివివాహం చేస్తాను అని ప్రకటించాడు. కానీ నాగ్నజితి తన మనస్సులో శ్రీహరిని వివాహం చేసుకోవాలని కోరుకుంది. ఆప్ ఇషయం తెలుసుకున్న శ్రీ కృష్ణుడు అక్కడకు చేరుకున్నాడు. 
శ్రీకృష్ణుని కి ఎదురువెళ్ళి లోపలికి తీసుకువచ్చిన నాగ్నజిత్తు అతనికి సకల మర్యాదలు చేసాడు. అతని ఆతిధ్యమునకు సంతోషించిన శ్రీకృష్ణుడు అతని కుమార్తెను ఇచ్చి వివాహం చెయ్యమని కోరగా, నాగ్నజిత్తు అప్పటికే అతను ప్రకటించిన స్వయంవర షరతులను ప్రస్తావించాడు. 
అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు ఆ ఏడు ఎద్దులను ఓడించి, నాగ్నజితి ని వైభవంగా వివాహంచేసుకున్నాడు. ఆమెను తీసుకుని తిరిగి వస్తున్న సమయంలో ఇంతకుముందు ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని అనుకుని ఆ స్వయంవరంలో ఓడిపోయినవారు అందరూ శ్రీకృష్ణునిమీద యుద్దానికి వచ్చారు. నాగ్నజితి కోసం శ్రీకృష్ణుడు వారందరిని ఓడించి ఆమెను ఇంటికి తీసుకువచ్చాడు.  

8, జనవరి 2022, శనివారం

శ్రీ కృష్ణుని ఎనిమిది మంది భార్యలు

శ్రీ కృష్ణునికి ఎనిమిది మంది భార్యలు. వారి పేర్లు ఇప్పుడు చూద్దాం!  

భాగవత పురాణం ప్రకారం 

  1. రుక్మిణి 
  2. సత్యభామ 
  3. జాంబవతి 
  4. కాళింది 
  5. మిత్రవింద 
  6. నాగ్నజితి 
  7. భద్ర 
  8. లక్షణ 

6, జనవరి 2022, గురువారం

చెప్పుడు మాటలు విన్న దశకంఠుడు

 మనం ఇంతకు ముందు లంక గురించి, ఎవరిది  అనే విషయం గురించి, రాక్షసులకు మొదటగా ఆ లంక ఎలా లభించింది అని, రాక్షసుల సంతానము పెరగటం, ఆ లంకను వదిలి వారు వెళ్ళవలసిన సందర్భం ఎందుకు వచ్చింది, దశగ్రీవుడు నిజంగా అంత చెడ్డవాడా,  కైకసి కుమారులు  పొందిన వరముల గురించి తెలుసుకున్నాం కదా! 

వారు పొందిన వరముల గురించి తెలుసుకున్న వారి తాతగారు అయిన సుమాలి, అతని మంత్రులు మారీచుడు, ప్రహస్తుడు మొదలగు వారితో కలిసి వారి వద్దకు వచ్చాడు. తాము సాధించలేనిది తమ వంశంలో వారు సాధించినందుకు ఎంతో సంతోషించారు. వారి స్వార్థం తిరిగి రెక్కలు తొడిగింది. చెప్పిన మాటలను చక్కగా వినే దశగ్రీవుని తన మాటలతో రెచ్చగొట్టారు. 
లంక వారిదే కనుక, ప్రస్తుతానికి అక్కడ నివసిస్తున్న తన అన్నగారు అయిన వైశ్రవణుని అక్కడినుండి తరిమేయాలి అని, ఆ లంకను వారు సొంతం చేసుకోవాలని కోరారు. అంతే కాక అతనికి లభించిన 
పుష్పకం అనే విమానం యొక్క గొప్పదనం గురించి తెలుసుకుని దానిని కూడా సొంతం చేసుకోవాలని కోరారు. 
కానీ వారి మాటలు దశగ్రీవుడు అంగీకరించలేదు. 
వారు సమయానుసారంగా దశగ్రీవునికి ఆ మాటలు చెప్తూనే ఉన్నారు. ఆ మాటలు వినగా వినగా చివరకు దశగ్రీవునకు ఆ మాటలు రుచించసాగాయి. అప్పుడు అతను వైశ్రవణుని వద్దకు ఒక దూతని పంపాడు. ఆ దూత చేత ఆ లంకా నగరం తమది కనుక తమకు అప్పగించమని రాయబారం పంపాడు. 
తాను ఎంతో కష్టపడి నిర్మించుకున్న ఆ లంకానగరాన్ని వదలి వెళ్ళటం ఇష్టం లేకున్నా, దశకంఠుని మూర్ఖత్వాన్ని గురించి తెలుసు కనుక, తన తండ్రి విశ్రవసువు సలహా మరియు సూచనల మేరకు వైశ్రవణుడు ఆ లంకను వదలి,పుష్పక విమానంతో పాటు కైలాసపర్వత ప్రాంతమునకు వెళ్లి అక్కడ తిరిగి తన నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. 

5, జనవరి 2022, బుధవారం

తెలిసిన వానికి చెప్పవచ్చు...

తెలిసిన వానికి చెప్పవచ్చు... తెలియని వానికి చెప్పవచ్చు కానీ తెలిసీ తెలియనివానికి చెప్పటం కష్టం  అని మన పెద్దలు అప్పుడప్పుడు అంటూ ఉంటారు కదా! ఇంతకీ ఆ మాటకు, ఆ సామెతకు మూలం ఏమిటో మనం ఈరోజు తెలుసుకుందాం. 

ఈ విషయం  గురించి భర్తృహరి తన సుభాషితాలలో మూర్ఖ పద్దతి అనే ఘట్టం లో చెప్పాడు. ఆ శ్లోకం మీకోసం 

అజ్ఞ:సుఖమారాధ్యస్సుఖతరమారాధ్యతే విశేషజ్ఞ:

జ్ఞానలవదుర్విదగ్ధం బ్రహ్మాపి నరం న రంజయతి 

అర్ధం: 

అజ్ఞ: = తెలియనివానికి ; సుఖ = సుఖంగా,సులువుగా;  ఆరాధ్యః =సేవించవచ్చు/ బోదించ వచ్చు; విశేషజ్ఞ:= విషయము తెలిసిన వానికి; సుఖతరం= చాలా తేలికగా; ఆరాద్యతే= సేవింపవచ్చు, బోదించ వచ్చు; జ్ఞాన = తెలివి/విషయ పరిజ్ఞానం, లవ = కొంచెం కలిగి, దుర్విదగ్ధం= గర్వం కలిగిన ; నరం = నరునికి;  బ్రహ్మాపి = బ్రహ్మదేవుడయినా ;న రంజయతి = సమాధాన పరచలేడు. 

తాత్పర్యం: అసలు విషయ పరిజ్ఞానం లేని వానికి సులువుగా బోదించ వచ్చు, విషయము తెలిసిన వానికి చాలా తేలికగా చెప్పవచ్చు, కానీ కొంచెం విషయ పరిజ్ఞానం కలిగి మొత్తం తెలుసు అనుకునే గర్వం కలిగిన మనిషికి సాక్షాత్తు ఆ బ్రహ్మదేవుడు కూడా ఏమి చెప్పలేడు.  

ఇదే విషయాన్ని మనం ఇప్పుడు చక్కని తెలుగు పద్యంలో చూద్దామా!

తెలియనిమనుజుని సుఖముఁగ 

దెలుపం దగు సుఖతరముగ  దెలుపఁగ వచ్చున్ 

దెలిసినవానిం  దెలిసియు 

దెలియని నరుఁ దెల్ప బ్రహ్మదేవుని వశమే 

21, డిసెంబర్ 2021, మంగళవారం

అష్టవసువులు

మనం  ఇంతకు ముందు నక్షత్రముల అధిపతుల గురించి, నందిని ధేనువు గురించి చెప్పుకున్న సందర్భంలో మనం  అష్టవసువులు గురించి విన్నాం! ఇంతకీ ఈ అష్టవసువులు ఎవరు?

వీరి పేర్లు గురించి అనేక సందర్భాలలో అనేక రకములుగా చెప్పినా, మహాభారతంలోని ఆదిపర్వంలో చెప్పిన ఈ కింది శ్లోకంలో వారి పేర్లు చెప్పారు

ధరో ధ్రువశ్చ సోమశ్చ అహశ్చైవానిలో అనలః

ప్రత్యూష శ్చ ప్రభాసశ్చ వసవో అష్టౌ ప్రకీర్తితాః  

  1. ధరుడు 
  2. ధ్రువుడు 
  3. సోముడు 
  4. అహస్సు 
  5. అనిలుడు 
  6. అనలుడు 
  7. ప్రత్యూషుడు 
  8. ప్రభాసుడు 

18, డిసెంబర్ 2021, శనివారం

ఏకాదశ రుద్రులు

మనం ఇంతకుముందు శివుని  ఏకాదశ నీలలోహిత రుద్రులగురించి తెలుసుకున్నాం కదా! ఇప్పుడు నమకంలో చెప్పిన ఏకాదశ రుద్రుల గురించి చెప్పుకుందాం!
విశ్వేశ్వరాయ మహాదేవాయ త్ర్యంబకాయ త్రిపురాంతకాయ త్రికాగ్నికాలాయ కాలాగ్ని రుద్రాయ నీలకంఠాయ మృత్యుంజయాయ సర్వేశ్వరాయ సదాశివాయ శ్రీమన్మహాదేవాయ నమ:
 
  1. విశ్వేశ్వరుడు 
  2. మహాదేవుడు 
  3. త్ర్యంబకుడు 
  4. త్రిపురాంతకాయ 
  5. త్రికాగ్నికాలుడు 
  6. కాలాగ్ని రుద్రుడు 
  7. నీలకంఠుడు 
  8. మృత్యుంజయుడు 
  9. సర్వేశ్వరుడు 
  10. సదాశివుడు 
  11. శ్రీమన్మహాదేవుడు 

17, డిసెంబర్ 2021, శుక్రవారం

వరరుచి, కేరళ జానపద కథ

మనం ఇంతకుముందు నవరత్నాలలో ఒకరయిన వరరుచి రామాయణంలోని విశిష్టమయిన శ్లోకాన్ని, దాని అర్ధాలను  విక్రమాదిత్యుని చెప్పటం వల్ల సత్కారం పొందాడు, తరువాత ఆ వరరుచి చేసిన అమానుషమయిన ఆలోచన గురించి, కాలక్రమంలో విధిని తప్పించలేక పంచమకన్యతో  అతనికి జరిగిన వివాహం గురించి, వివాహానంతరం  పొందిన సంతానాన్ని వరరుచి వదలిపెట్టటం గురించి కూడా తెలుసుకున్నాం కదా! ఇప్పుడు తరువాతి కథ చూద్దాం!  

తనకు కలిగిన 11 మంది కుమారులను నిర్దాక్షిణ్యంగా అడవిలో పొత్తిళ్లలోనే వదిలిన వరరుచి భార్య, తనకు ఒక బిడ్డను పెంచుకోవాలని కోరిక బలంగా కలిగింది. అందుకే తనకు 12 వ సారి ప్రసవవేదన మొదలవగానే అడవిలోని పొదల చాటుకువెళ్లి బిడ్డకు జన్మనిచ్చింది. ఎప్పటి వలెనే వరరుచి "ఆ బిడ్డకు నోరు ఉందా" అని అడిగాడు. పిల్లవాడిని తానే పెంచుకోవాలి అనే కోరిక ఉన్న ఆమె వెంటనే ఆ బిడ్డకు నోరులేదు అని చెప్పింది. ఆ తరువాత బిడ్డను చూస్తే నిజంగానే అప్పుడు పుట్టిన ఆ బిడ్డకు నోరులేదు. 

అప్పుడు వరరుచి ఆ నోరులేని పిల్లవాడిని ఒక కొండమీద దేవతలా ప్రతిష్టించి తన భార్యతో కలసి దారిన అతను యాత్రలలో వెళ్ళిపోయాడు. తరువాత కొంతకాలానికి అతను కాలధర్మం చేసాడు. 

మరి అడవిలో వదిలిన ఆ 11 మంది పిల్లలు ఎం అయ్యారు?

వారిని వివిధజాతులకు చెందిన కుటుంబాలు పెంచుకుని వారి వారి కుటుంబ సంప్రదాయాలను వారి ద్వారా కొనసాగేలా చేసుకున్నారు. కేరళలో ప్రసిద్ధమయిన జానపద కధలలో ఈ వరరుచి కధ ఒకటి. వారికి కలిగిన సంతానం, వారు పెరిగిన కులం/జాతి/వృత్తి ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం!

  1. మేళత్తూళ్ అగ్నిహోత్రి : నిత్యఅగ్నిహోత్రులు 
  2. పాక్కనార్ : పంచమజాతి 
  3. రజకుడు :: చాకలి 
  4. నారణతు  బ్రాహ్మణ :నాయి బ్రాహ్మణ 
  5. కారెక్కాల్ మాత :: వరరుచి సంతానంలో ఒకేఒక ఆడపిల్ల 
  6. అకవూర్ చాటన్ :: వైశ్య
  7. వడుతల నాయర్ : సైనిక 
  8. తిరువళ్ళువర్: తమిళనాట ప్రముఖ కవి , కన్యాకుమారిలో సముద్రములో పెద్ద విగ్రహం ఉంటుంది 
  9. ఉప్పుకొట్టం : ముస్లిం 
  10. పాణనర్ : సంగీత కారుడు 
  11. పేరుంథచ్చం :: వడ్రంగి 
  12. వాయిళ్ళకుణ్ణిల్ అప్పన్ : నోరులేని కొండమీది దేవత
మనం చెప్పుకున్న ఈ కథ కేరళలో ఒక ప్రముఖమైన జానపద కథ. ఆ కథపేరు పరాయి పెట్ట పంతిరుక్కులం ఈ పేరుకు అర్ధం "నిమ్నజాతి స్త్రీ ముంది జన్మించిన 12 కులములు".  పైన చెప్పుకున్న వారి సంతతి ఇప్పటికి ఉన్నారు అనై వారు ఇప్పటికి కూడా కలుస్తూ ఉంటారు అని కేరళలో కధనాలు ఉన్నాయి.  

16, డిసెంబర్ 2021, గురువారం

వరరుచి విధి

 మనం ఇంతకుముందు నవరత్నాలలో ఒకరయిన వరరుచి రామాయణంలోని విశిష్టమయిన శ్లోకాన్ని, దాని అర్ధాలను  విక్రమాదిత్యుని చెప్పటం వల్ల సత్కారం పొందాడు, తరువాత ఆ వరరుచి చేసిన అమానుషమయిన ఆలోచన గురించి, కాలక్రమంలో అతనికి జరిగిన వివాహం గురించి కూడా తెలుసుకున్నాం కదా! ఇప్పుడు తరువాతి కథ చూద్దాం! 

వివాహం జరిగిన  వరరుచి భార్యతో కాలంగడుపుతూ ఉన్నాడు. ఒకరోజు ఉద్యానవనంలో వరరుచి తన భార్యతలను తన ఒడిలో ఉంచుకుని ఆమె జుట్టును చేతితో సరిచేస్తుండగా ఒక నల్లని మచ్చ ఆమె తలపైన గమనించాడు.  అని ఎలా వచ్చింది అని  తన భార్యను ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు ఆమె  ఆ బ్రాహ్మణునకు సొంత కుమార్తె కానని, చిన్నప్పుడు ఒక అరటి బోదెలో తలపైన దీపంతో నదిలో కొట్టుకు వస్తున్న ఆమెను ఆ బ్రాహ్మణుడు కాపాడి తన కుమార్తెగా పెంచాడు అని చెప్తుంది. ఆ వివరం విన్న వరరుచికి ఆశ్చర్యం వేసి, విధిని తప్పించుకోవటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు అని తెలుసుకుంటాడు. ఆమె జన్మ వృత్తాంతం అంతా ఆమెకు వివరించి చెప్తాడు. కానీ బ్రాహ్మణునిగా పెరిగినా ఆమె ఒక పంచమజాతి కన్య కనుక, ఆమెను వివాహం చేసుకున్నందుకు అతనుకూడా బ్రాహ్మణ్యం వదలి తీర్ధ యాత్రలకు వెళ్ళాలి అనుకుంటున్నట్లు ఆమెకు చెప్తాడు. ఆ తీర్ధయాత్రలు ఆజన్మాంతం చేయాలి అనుకుంటున్నట్లుగా కూడా చెప్తాడు. ఆమె కూడా అతని వెంట తీర్థయాత్రలకు వెళుతుంది. 

ఆ తీర్ధయాత్రలు చేసే క్రమంలో ఆమె పదకొండుసార్లు గర్భవతి అయ్యి పదకొండుమంది మగశిశువుకు జన్మఇచ్చింది. అయితే  ఆమె ప్రసవవేదన పడుతూ అడవులలో గుట్టల ప్రక్కన బిడ్డలకు జన్మ ఇచ్చినప్పుడు వరరుచి ఆ పొదల బయట నిలబడి ఒక ప్రశ్న అడిగేవాడు. పుట్టిన ఆ పసివానికి నోరు ఉందా అని. ఆమె బిడ్డను చూసి ఉంది అని చెప్పగానే "నోరు ఇచ్చిన దేవుడు వానికి ఆహారంకూడా సమకూరుస్తాడు కనుక ఆ బిడ్డను అక్కడే వదలి రా" అని చెప్పేవాడు. ఆమె భర్తమాట విని అలాగే తన 11 మంది పిల్లలను అడవిలో పొదల మద్యవదలి తన భర్తతో తీర్థయాత్రలకు సాగిపోతూ ఉండేది. 

అలా వదిలివేయబడిన 11మంది పిల్లలు ఏమి అయ్యారు? ఆమె తనకంటూ ఒక కుమారుని పెంచుకోవాలి అని ఎందుకు అనుకోలేదు? అలా పెంచుకునేందుకు ప్రయత్నించిందా? తరువాత ఏం  జరిగింది ? తరువాతి టపాలో చూద్దాం!

15, డిసెంబర్ 2021, బుధవారం

వరరుచి వివాహం

 మనం ఇంతకుముందు నవరత్నాలలో ఒకరయిన వరరుచి రామాయణంలోని విశిష్టమయిన శ్లోకాన్ని, దాని అర్ధాలను  విక్రమాదిత్యుని చెప్పటం వల్ల సత్కారం పొందాడు, తరువాత ఆ వరరుచి చేసిన అమానుషమయిన ఆలోచన గురించి కూడా తెలుసుకున్నాం కదా!  తరువాత వరరుచి ఏం చేసాడో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం! 

విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానంనుండి బయటకు వచ్చి, దేశాటన చేస్తూ వరరుచి కేరళ చేరుకున్నాడు. అలా గమ్యం లేకుండా తిరుగుతున్న అతనిని ఒక బ్రాహ్మణుడు అతని ఇంటికి సాదరంగా ఆహ్వానించాడు. ఆ ఆహ్వానాన్ని స్వీకరించిన వరరుచి అతని ఇంట్లో భోజనాన్ని స్వీకరించాలంటే కొన్ని షరతులు పాటించాలని చెప్పాడు. 

  1. అతనికి వడ్డించే భోజనం 1008 రకాల వంటకాలతో ఉండాలి, 
  2. ఆ ఆహారాన్ని తిన్న తరువాత  అతను నమలటానికి నలుగురు  కావాలి 
  3. ఆ భోజనం తిన్నతరువాత అతను నిద్రపోతున్నప్పుడు అతనిని నాలుగురు  తమ భుజాలమీద మోస్తూ ఉండాలి 
ఆ షరతులు విన్న బ్రాహ్మణుడు ఏమి సమాధానం చెప్పలేక పోయాడు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణుని కుమార్తె ఆ నియమాలకు ఒప్పుకుని అతిధిని స్నానం చేసి రమ్మని పంపింది. వరరుచి భోజన్నని కి వచ్చినప్పుడు అతనికి ఆ బ్రాహ్మణుని కుమార్తె  భోజనం వడ్డించింది.  
  1. అల్లంవేసిన పెరుగు (కేరళ సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది 1008 రకాల ఆహారం తో సమానం) 
  2. భోజనం ఆరగించిన తరువాత అతనికి ఆకు, వక్క, సున్నం, యాలకలు ఇచ్చారు నమలటానికి 
  3. అతను నిద్రపోవటానికి మంచం వేశారు. అతను నిద్రపోతున్నప్పుడు ఆ మంచానికి ఉన్న నాలుగు కాళ్ళు అతనిని మోస్తాయి. 
ఈ ఏర్పాట్లు చూసిన వరరుచి ఆ బ్రాహ్మణుని తెలివికి మెచ్చుకున్నాడు. అయితే ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ ఆలోచన తనది కాదు అని తమ కుమార్తెది అని చెప్పగా ఏంతో  జ్ఞానం ఉన్న వరరుచి అడిగిన ఆ షరతులను ఆమె అంత చక్కగా అర్ధంచేసుకున్నందుకు,  ఆమె తెలివితేటలు మెచ్చుకుని ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలన్న ప్రస్తావన ఆ బ్రాహ్మణుని ముందు ఉంచాడు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు తన కుమార్తెను వరరుచికి ఇచ్చి వైభవంగా వివాహం జరిపించాడు. 

ఇంతకూ వరరుచి భార్యకావలసిన ఆ పంచమ కన్య ఏమి అయ్యింది? ఆమె వరరుచి భార్య  కాగలిగిందా లేదా? తరువాతి టపా లో చూద్దాం!

14, డిసెంబర్ 2021, మంగళవారం

వరరుచి అమానుషత్వం

మనం ఇంతకుముందు నవరత్నాలలో ఒకరయిన వరరుచి రామాయణంలోని విశిష్టమయిన శ్లోకాన్ని, దాని అర్ధాలను  విక్రమాదిత్యునికి చెప్పటం వల్ల సత్కారం పొందాడు  తెలుసుకున్నాం.  ఆ వరరుచి  విధిరాతలో ఉన్న పంచమజాతి కన్యతో వివాహాన్ని ఎలా తప్పించుకోవచ్చని అనుకున్నాడు? నిజంగా తప్పించుకున్నాడా లేదా? ఇప్పుడు చూద్దాం! 

మహారాజుగారు వరరుచిని విందుకు ఆహ్వానించి,అతను రాజ్యసభలో ఏమి చెప్పకుండా మౌనంగా ఉండటానికి కారణం అడిగాడు. ఆ సందర్భాన్ని తనకు అనుకూలంగా మార్చుకుంటూ, ఈ శ్లోకాన్ని తెలుసుకునే ప్రయత్నంలో తనకు వారి రాజ్య భవిష్యత్తుకు సంబందించిన ఒక విచిత్రమయిన విషయం తెలిసిందని, దానిని సభలో అందరి ముందు చెప్పలేక మౌనంగా ఉన్నాను అని చెప్పాడు వరరుచి. 

వరరుచి మాటలు విన్న మహారాజు కు ఆశ్చర్యంతో పాటుగా కుతూహలం కూడా పెరిగి ఆ విషయాన్నీ తమకు చెప్పా వలసినదిగా కోరారు. అప్పుడు వరరుచి తాను ఆలోచించి పెట్టుకున్న వ్యూహాన్ని రాజ్యరక్షణకోసం అన్నట్లుగా మహారాజుకు చెప్పాడు. 

"మహారాజా! నాకు తెలిసిన విషయమా ప్రకారం నిన్నటి రాత్రి మన రాజ్యమునకు సంబందించిన ఒక గ్రామంలో పంచమజాతి స్త్రీ ఒక ఆడపిల్లకు జన్మను ఇచ్చింది. ఆ శిశువు భవిష్యత్తులో ఈ రాజ్యమునకు తీరని నష్టాన్ని తెచ్చిపెడుతుంది కనుక ఆ బిడ్డను తక్షణమే అంతమొందించాలి" అని చెప్పాడు వరరుచి. 

వరరుచి తెలివితేటల గురించి, అతని పాండిత్యము గురించి తెలిసిన విక్రమాదిత్యుడు అతని మాటలను ఏమాత్రం అనుమానించలేదు. కానీ ఒక పురిటి పసికందును చేతులారా చంపటానికి మనసుకూడా రాలేదు. ఇదే విషయం  వరరుచికి చెప్పి ఏమి చేయమంటారు అని వరరుచిని సలహా అడిగాడు మహారాజు. దానికి వరరుచి ఆ పసిబిడ్డను ఒక అరటి దూటలో పడుకోబెట్టి, ఆ బిడ్డ తలవైపున ఒక వెలుగుతున్న దీపాన్ని ఉంచి నదిలో వదిలి వేయమని చెప్పాడు. 

విక్రమాదిత్యుడు తూచా తప్పకుండ వరరుచి ఆలోచనను అమలుపరచాడు. తరువాత ఆ విష్యం గురించి మహారాజు, వరరుచి ఇద్దరు మరచిపోయి తమ జీవనాన్ని సాగించారు. కొంతకాలానికి వరరుచి రాజ ఆస్థానాన్ని వదలి గమ్యంలేకుండా దేశాటనకు వెళ్ళాడు. 

ఆ పసిబిడ్డ బ్రతికిందా? వారి వివాహం నిజంగా జరిగిందా? లేక వరరుచి నిజంగా విధిని తప్పించుకోగలిగాడా? తరువాతి టపాలలో చూద్దాం!  

12, డిసెంబర్ 2021, ఆదివారం

వరరుచి ఆలోచన

మనం ఇంతకు ముందు విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానం లోని నవరత్నాలలో ఒకరయిన వరరుచి రామాయణంలోని విశిష్టమయిన శ్లోకాన్ని తెలుసుకోవటానికి దేశాటన చేసాడని, ఆ శ్లోకం గురించి కొందరు వనదేవతలు మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు వినిని విక్రమాదిత్యునితో చెప్పగా అతను సంతోషించి బహుమానం కూడా ఇచ్చాడు అని తెలుసుకున్నాం! ఆ శ్లోకానికి ఉన్న కొన్ని అర్ధాలనుకూడా మనం తెలుసు కున్నాం కదా! 

ఇప్పుడు వరరుచి ఆరాత్రి అడవిలో చెట్టు కిందపడుకున్నప్పుడు ఏం జరిగిందో మనం తెలుసుకుందాం!

దేశాలు అన్ని తిరిగి అనేక పండితులని కలసి, రామాయణంలోని ముఖ్యమయిన శ్లోకం ఏది అని చర్చలు జరిపిన వరరుచికి అన్ని చోట్ల నిరాశ ఎదురయ్యింది. దానికి కారణం ఏ యిద్దరు పండితులూ ఓకే శ్లోకాన్ని చెప్పలేదు. అలా అతని యాత్ర చివరికి చేరుకున్న సమయంలో అడవి మార్గం గుండా ప్రయాణిస్తూ ఒక చెట్టుకిందకు చేరి, అలసట వల్ల నిద్రపోయాడు. 

కొంతసేపటికి అతనికి కొన్ని మాటలు వినిపించి మెలకువ వచ్చింది. ఆ మాటలు అతని నిద్రిస్తున్న చెట్టుమీద ఉన్న వానదేవతలవిగా అతనికి అర్ధం అయింది. 

ఒక వనదేవి ప్రక్క ఊరిలో ఒక పంచమజాతి స్త్రీ ఒక ఆడపిల్లకు జన్మను ఇచ్చింది అని మాట్లాడుకుంటున్నారు. వారిలో ఒక వనదేవత మాట్లాడుతూ తనకు తెలిసిన జ్యోతిష్యశాస్త్రం ప్రకారం ఆ చంటిపిల్ల ఈ చెట్టుకింద పడుకున్న రామాయణంలో ప్రామూఖమయిన శ్లోకం మామ్ విద్ధి అని తెలియని ఈ పండితునికి భార్య అవుతుంది అని చెప్పింది. 

ఆ మాటలు విన్న వరరుచి ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ శ్లోకం గురించి తనకు తెలిసినా దానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యతను తెలుసుకోలేక పోయినందుకు చింతిస్తూ, భవిష్యత్తు లో తను ఆ పంచమ కన్యను వివాహం చేసుకోకుండా ఎలా విధిని మార్చుకోవాలా అని ఆలోచిస్తూ అక్కడినుండి తన రాజ్యానికి బయలుదేరాడు. 

తన రాజ్యమునకు చేరుకున్న వరరుచి ఆ శ్లోకాన్ని మహారాజు విక్రమాదిత్యుని చెప్పి, దానికి ఉన్న 18 రకముల అర్థాలను చెప్పాడట. అతని ప్రతిభకు ఆశ్చర్యపోయిన మహారాజు అతనికి సన్మానం చేసి, బహుమానంగా ప్రకటించిన 1000 బంగారు నాణేలతో పాటుగా ఇంకా ఏమి కోరుకున్నా చేస్తాను అని మాట ఇచ్చారు. వరరుచి  ఆమాటకు సాంతోషించినా అతని కోరికను బయట పెట్టకపోవటం వల్ల రాజుగారు వరరుచిని విందుకు ఆహ్వానించారు. 

విందుకు వెళ్లిన వరరుచి ఏమి కోరుకున్నాడు? రాజుగారి మాటని వరరుచి తన విధిని మార్చుకోవటానికి వాడుకున్నాడా? నిజంగా విధి నుండి తప్పించుకోగలిగాడా? తరువాతి టపాలలో చూద్దాం!

11, డిసెంబర్ 2021, శనివారం

విక్రమాదిత్యుడు - నవరత్నాలు

భారత దేశంలో రాజుగా ఉండి సాహితీవేత్త గా పేరుసంపాదించుకున్న వారిలో ముఖ్యులు దక్షిణాదిలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు అయితే ఉత్తరాదిలో ఉజ్జయినిని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించిన విక్రమాదిత్యుడు ఒకరు. 
విక్రమాదిత్యుడు తన ఆస్థానంలో తొమ్మిది మంది కవులను కలిగిఉన్నాడని కొన్ని శాసనాలలో చెప్పబడింది. ఆ తొమ్మిది మందిని కలిపి నవరత్నాలు అంటారని తెలుస్తుంది. ఆ తొమ్మిది మంది పేర్లు ఇప్పుడు మనం తెలుసుకుందాం!
  1. విద్యాసింహుడు
  2. ధన్వంతరి 
  3. ఘాటకరూర్ 
  4. కాళిదాసు 
  5. క్షపనక 
  6. శంఖుడు 
  7. వరాహమిహిరుడు 
  8. వరరుచి 
  9. బేతాళ భట్ట